Devet decenija Siriga

Bežeći od poplava izgradili Sirig

Atar Siriga ima površinu od 2.697 hektara, nalazi se u zapadnom delu temerinske opštine i zahvata  16 odsto opštinske teritorije.Današnji Sirig je nastao na pustari Karlovačke patrijaršije 1926. i 1927. godine, od stanovnika koji su se doselili iz Bođana i Vajske zbog poplava koje je izazvao Dunav  1924. i 1926. godine.Šansu da podignu kuće i izgrade naselje dobilo  je 200 porodica. Dodeljena im je zemlja oduzeta agrarnom reformom od srpske pravoslavne crkve. Svako domaćinstvo dobilo je plac za kuću i 5 hektara zemlje. Godine 1930. i 1931. u Sirig se doseljava 25 porodica iz sela Sokolac iz opštine Plandište u Banatu.Većina  osnivača sela, pristiglih na područje Siriga pre 90 godina, potiču po svom rođenju iz Bosne 115 lica (Cazin 38, Livno 35, Bosanski Petrovac 19, Bosanska Krupa 13, Bosansko Grahovo 3, Drvar, Glamoč, Kulen Vakuf), iz Hercegovine  64  (Gacko 44, Bileća 18, Konjic 1 i Trebinje 1). Pre dolaska u Sirig, prethodno su kao srpski dobrovoljci – solunci  bili doseljeni u Vajsku i Bođane, opština Odžaci.Novi kolonisti su do Siriga uglavnom stizali zaprežnim kolima, donoseći neophodne pokretne stvari  i sitnu stoku, ili vozom do Temerina, odnosno Pašićeva (danas Zmajevo). Po dolasku u ovo mesto porodice su stanovale u kolibama i na brzinu izgrađenim nužnom smeštaju – od građevinskog materija dobijenog za gradnju kuća (zima 1926-1927.). Neki su utočište našli kod rođaka u Stepanovićevu.Prve kuće izgradjene u Sirigu,  uglavnom su bile istog tipa: prizemne, koje su imale sobu dugačku  5, široku 4,5 metra, kuhinju i hodnik. Temelji kuća zidani su od cigle, dok su zidovi građeni od  zemlje, nabijanjem. I za ostale delove kuće korišćena je zemlja.            „Tako je, tavanica pravljena od  drvenih vitlića, obavijenih slamom i blatom  poređanih između greda. Iznad vitlića se nanosio, nekoliko santimetara debeli sloj blata pomešanog sa plevom i slamom. Ti tavani su godinama služili za smeštaj  žitarica“  (iz knjige Sirig, Đorđa I. Vujanovića i Božidar I. Vujanovića) 1997.Sve do  1939. godine, Sirig je bio povezan tvrdim putem (makadam) samo sa susednim mestima Pašićevo (Zmajevo) i Temerin (današnji  regionalni put E-4), a preko Temerina i Bačkog Jarka i sa Novim Sadom.Neposredno pred Drugi svetski rat 1939. godine izgrađen je međunarodni put E-5 Novi Sad (preko Siriga) – Subotica i dalje za Mađarsku. To je bilo od izuzetnog značaja za dalji razvoj Siriga.Od osnivanja do 9. maja 1930. godine, Sirig je teritorijalno pripadao opštini Turija, srez Stari Bečej. Građani Siriga su, 1929. godine, podneli molbu Kraljevskoj banskoj upravi Dunavske banovine Novi Sad da se Sirig izdvoji iz opštine Turija i pripoji opštini Temerin, srez Novi Sad.  U molbi su istakli da je Turija udaljena 12 kilometara i nema izgrađen put, a da je Temerin udaljen  5 kilometara i ima tvrdi put. Zahtev je usvojen, i od 10. maja 1930. Sirig se pripaja opštini Temerin. Od 13. aprila 1941. do 23. oktobra 1944. godine Sirig je pod okupacijom mađarske vojske i samostalna opština sa novim stanovnicima (Mađarima iz Bukovine), i novim nazivom. Od  23. oktobra 1944. godine, Dana oslobođenja, do izbora za organe vlasti održanih u drugoj polovini 1947. godine, u Sirigu postoji Mesni narodni odbor, koji posle ovih izbora prerasta u Narodni odbor opštine. Do 1. avgusta 1955. godine Sirig je samostalna opština, u sastavu sreza novosadskog.  Administrativnom reorganizacijom opština i srezova u AP Vojvodina, Sirig je od  1. avgusta 1955. godine pripao opštini Temerin.U predratnoj statistici ne postoje pouzdani podaci o broju stanovnika Siriga. Po popisu iz 1948. ovo naselje je imalo 1.381; 1953  – 1.992 (popisom iz te godine u opštini Temerin, pored ovog mesta i Bačkog Jarka obuhvaćeno je i naselje Sirig, a ukupno je  bilo 16.157 žitelja), 1961. u Sirigu je živelo 2.201; 1971. –  2201;  1981. – 2.283;  1991. – 2.546 stanovnika.                                                                U ovom urbanom naselju sada  ima više  od  3.000 žitelja. -Mile Milojević